Terug naar overzicht

Opkomst van het Nationaal Socialisme

Het nationaalsocialisme is een aan het fascisme verwante stroming die na de Eerste Wereldoorlog vooral in Duitsland in opkomst is. In 1919 wordt de Nationaal Socialistische Duitse Arbeiders Partij (NSDAP) opgericht.

Dit is de politieke partij waarmee Adolf Hitler het nationaalsocialisme in Duitsland op de kaart zet. Hitler, die vanaf 1921 voorzitter van de partij is, belooft de schande van het Verdrag van Versailles uit te wissen. De economische crisis van eind jaren twintig, begin jaren dertig vormt een verdere voedingsbodem voor het nazisme. Hitlers partij wordt steeds populairder…

Veel Duitsers ervaren het verliezen van de Eerste Wereldoorlog als een grote schande. Daar bovenop komen de gevolgen van vooral het Verdrag van Versailles. Zo moet Duitsland herstelbetalingen doen. De Nationaal Socialistische Duitse Arbeiders Partij (NSDAP) verspreidt propaganda over deze herstelbetalingen en krijgt zo veel aanhang.

Na een mislukte staatsgreep van de NSDAP in Beieren, wordt de partij in 1923 verboden. Adolf Hitler belandt in de cel. Na zijn vrijlating richt Hitler de partij in 1925 opnieuw op. Maar de economische en politieke situatie is nu rustiger dan in het begin van de jaren twintig. De voedingsbodem van de partij is hiermee weggevallen en het aantal leden blijft achter bij de verwachting. Als de wereldwijde economische depressie eind jaren twintig zijn intrede doet, verandert dit. Met propaganda en beloftes over werkgelegenheid en vooruitgang trekt de NDSAP veel stemmers. Bij de verkiezingen van 1933 wordt de partij de grootste van Duitsland.

Het nationaalsocialisme (nazisme) is gestoeld op antisemitische, anticommunistische, antidemocratische en sociaaldarwinistische gronden. Volgens het nationaalsocialistische gedachtegoed is de leefruimte (‘Lebensraum’) van de Germaanse volken te klein. Deze ruimte moet dus uitgebreid worden. Hierbij wordt geweld niet geschuwd. De partij roept hiernaast op tot verandering in de sociale en economische structuur van Duitsland.