Terug naar overzicht

Vrijheidsinperkingen

Met de komst van de nazi’s in Nederland worden de Nederlanders beperkt in hun vrijheden. Het leven op straat is niet meer veilig.

Mannen worden opgeroepen om te werken voor de Arbeidsdienst of om te gaan werken in Duitsland. Oud-soldaten worden opgepakt. En op straat kan je tijdens een razzia zomaar worden meegenomen.

In Duitsland worden steeds meer mannen opgeroepen voor het leger. Hierdoor ontstaat er een tekort aan arbeidskrachten in de fabrieken. In eerste instantie lossen vrijwilligers dit op, maar er zijn er bij lange na niet genoeg. De bezetter gaat mensen daarom dwingen om te werken. Veel mensen duiken onder, waardoor de nazi’s grover te werk gaan. Bedrijven worden gedwongen mensen aan te leveren en hele dorpen worden uitgekampt. In totaal worden ruim 600.000 Nederlanders in Duitsland tewerk gesteld.

Het kan in de Tweede Wereldoorlog zomaar gebeuren: op straat wordt je opgepakt tijdens een razzia. Tijdens de Tweede Wereldoorlog worden veel razzia’s gehouden. De bezetter pakt mensen op om te gaan werken in Duitsland, of als represaille voor een verzetsdaad.

Als antwoord op verzetsdaden worden tijdens de bezetting onschuldige mensen geëxecuteerd. Vooral in 1944 en 1945 past de bezetter deze methode steeds vaker toe. Dit is niet positief voor de zaak van het verzet. Veel mensen gaan namelijk twijfelen of het verzet het toenemende aantal slachtoffers wel waard is.

Na de meidagen laat de bezetter de krijgsgevangen militairen weer vrij. In mei 1942 krijgen beroepsofficieren en onderofficieren de oproep om zich binnen drie dagen bij de Duitse instanties te melden. Zij worden weer in krijgsgevangenschap genomen. Eind april 1943 krijgen alle dienstplichtigen een oproep. De bezetter heeft namelijk veel arbeiders in Duitsland nodig. De oproep roept een golf van protest op en mondt uit in de april/meistaking. Uiteindelijk worden 11.000 van de 300.000 dienstplichtigen naar Duitsland afgevoerd. De rest voorkomt deportatie, onder ander door onder te duiken.

De Nederlandse Arbeidsdienst heeft als doel het Nederlandse volk op te voeden in het Nationaal-Socialistische gedachtegoed. Voorloper van de Arbeidsdienst is de Opbouwdienst, waar Nederlandse soldaten dienst in moeten nemen. In 1941 krijgt elke man een oproep om in dienst te gaan. Eerst vrijwillig, maar dat leverde weinig tot geen reacties op. Hierna wordt deelname verplicht en duiken veel mannen onder. Het werk waarvoor ze worden opgeroepen bestaat voornamelijk uit landbouwwerkzaamheden en ontginningen.