Terug naar overzicht

Gevangenneming en represailles

Op het plegen van verzet tegen de Duitsers staan strenge straffen. Verzetsstrijders worden vaak zonder proces gevangen gezet, gemarteld of geëxecuteerd. Sommigen worden net als de vervolgden naar gevangenkampen in het oosten gestuurd.

Hier zijn de leefomstandigheden zeer slecht. De bezetter pleegt ook represaillemaatregelen. Onschuldige burgers of gevangenen worden terechtgesteld om verzetsdaden te wreken en verzetsstrijders af te schrikken. Omstanders moeten verplicht toekijken hoe deze onschuldige mensen worden gefusilleerd.

Op 1 oktober 1944 begint de bezetter een grote razzia in Putten. Het is de reactie op een aanslag van het verzet. De Duitse Wehrmacht pakt in Putten en in het naburige Nijkerk willekeurig inwoners op. De vrouwen en kinderen worden opgesloten in de kerk. Zij komen de volgende dag weer vrij. De 660 opgepakte mannen worden weggevoerd naar Kamp Amersfoort. Van daaruit gaan zij op transport naar Kamp Neuengamme. De meesten overleven hun verblijf in dit kamp niet.

Op de Waalsdorpervlakte, in het duingebied Meijendel bij Den Haag, executeren de nazi’s tijdens de Tweede Wereldoorlog een geschatte 250 gevangen Nederlanders. Vooral verzetsstrijders uit de nabijgelegen gevangenis ‘het Oranjehotel’ vinden hier hun dood. Na de oorlog wordt de Waalsdorpervlakte een van de grootste herdenkingsplaatsen voor gevallen verzetsstrijders.

In de Tweede Wereldoorlog worden gewone burgers soms zonder reden opgepakt en gevangengezet. In veel gevallen komen deze gijzelaars terecht in de kampen bij Vught en Amersfoort. Zij zitten vast als borg tegen acties van het verzet. Zodra het verzet toch iets doet, executeert de bezetter onschuldige gevangenen als represaillemaatregel.

Politieke gevangenen, gijzelaars en andere gevangenen die de bezetter tot last zijn, lopen de kans zonder enige vorm van proces te worden doodgeschoten. Verzetsstrijders zitten vaak eerst gevangen in het Oranjehotel in Scheveningen, voordat zij worden gefusilleerd in de duinen van de Waalsdorpervlakte. In Kamp Vught en Amersfoort zijn speciale fusilladeplaatsen waar de bezetter gevangenen en gijzelaars executeert.