Japanse bezetting (1942-1945)

In januari 1942 valt het Japanse leger het eiland Tarakan voor de kust van Borneo (het huidige Kalimantan) binnen. Vervolgens bezet Japan de andere eilanden van de archipel. Nederland had Japan op 8 december 1941 de oorlog verklaard. De eerste gevechten (op zee) vonden al snel hierna plaats. Het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL) capituleert op 9 maart 1942.

Een deel van de overwonnen Europeanen worden van de Aziatische bevolking geïsoleerd en in krijgsgevangenen- of burgerkampen gevangen genomen. Aanvankelijk steunt de Indonesische bevolking de Japanners, maar deze houding verandert naarmate hun situatie verslechtert. Miljoenen Indonesische mannen worden door Japan gedwongen te werk gesteld als romusha, zij werken onder andere aan de Birma-spoorweg. Ook Nederlandse en geallieerde krijgsgevangenen moesten onder dwang werken. Onder meer aan de spoorweg.